و تسكين نگيرد و بملينات و مسهله لائقه تنقيه بايد كردن و بعد از ان تقويت معده نمودن بمقويات مناسبه چنانچه بتقويت امراض معده اكثر آنها معلوم گردد و بالجمله در صفراوى به قرض فواكه و اطريفل و شيره خرفه و دوغ و سائر اغذيه و اشربه و ادويه كه در تحريك اشتهاى محرورمزاجان گفته شده تعديل و تقويت معده منافع باشد و در سوداوى بنوعى كه در تدبير ماليخوليا مراقى گفته شده حقيقت باقران موافق آيد و آنچه در علاج اوجاع و ضعفهاى معده گفته مىشود اغلب آنها علاج اين مرض باشد و اللّه اعلم درد معده سبب آن سوء المزاجى بود مادى و بيشتر از صفرا افتد يا از سودا جهت آنكه فساد معده آنها مزاج معده را بكيفيت حاده و بحدت و لذع يا خوردنى باشد كه درو اين كيفيات غلبه سردى مشروبات بود چنانچه آب سخت سرد كه اكثر مردم بر ناشتا در كشند معده ايشان فى الحال درد گيرد و يا ذكاى حس معده بود كه از آدمى كيفيتى معلوم گردد و يا برآمدن فضلات اخلاط بد باشد بفم معده از عضوى ديگر بمجاورت يا يا بمشاركت چون جگر و رحم و يا بادى غليظ بود كه در جوف معده حادث گردد بايستد و بيمدد ايلام كند و باشد كه در ميان هر دو طبقه معده حادث گردد و ديرتر بماند و المش بيشتر باشد و يا ورمى بود كه در جرم معده پديد آيد و اين قسم عرضى بود و بسيار باشد كه وجع معده امتداد يابد و بواسطه جهت ميل مواد به محل متالم آماس پديد آيد و بسيار باشد كه ازين اسباب موجعه به پردهاى بالائى نيز رسد قولنجى با وجع باز شود علاج آنجا كه سبب سوء المزاج صفراوى بود و علامات چنانچه دانسته شد سابقا بدان گواهى دهند نخست ملاحظه بايد نمودن تا ماده صفرا اندر فم معده است يا اندر قعر معده است و اجزاء معده ماده را تشرب كرده است يا نكرده و صفرا از عضو ديگر بواسطه سده يا ضعفى بمعده و فم معده برمىايد و يا بسبب گرمى معده ميل بدانجا بيشتر مىكند و يا از اصل خلقت منفذ عرقى از زهره بقعر معدهء وى گشاده است و صفرا از ان منفذ بيشتر از مقرر مىآيد مع ذلك الحالات ملاحظه بايد نمودن تا ماده سخت رقيق‌ست يا نه پس هر حالى را مناسب آن بايد تدبيرى كردن چنانچه ماده اگر رقيق و اندر فم معده است و حدوث وجع در خلو معده طرف صباح و ازاله آن بعد طعام مناسب و احساس الم در فم معده و زود برآمدن خلط بقى و تسكين وجع بر عقب آن بدان گواهى دهند بسكنجبين يا آب سرد و اكثر روزها بر ناشتا قى بايد فرمودن و بعد از ان در طرفهاى صبح زودتر غذاى لائق و يا شيرينى موافق دادن و معده خالى از مسكنات صفرا نگذاشتن اگر هم آلوى بخارا باشد